Bof jij even, hier vind je alles wat je nodig hebt voor een leuke spreekbeurt over zonnecellen.

Elektriciteit
Lang, heel lang geleden deed je een kaarsje aan als het 's avonds donker werd. Tegenwoordig kun je op een knopje drukken en de lamp floept vanzelf aan. In elk huis zitten stopcontacten. Daaruit haal je de elektriciteit voor lampen en voor allerlei elektrische apparaten.

Fietsdynamo
Een lamp brandt op elektriciteit. Deze elektriciteit kun je zelf maken, bijvoorbeeld met een fietsdynamo. Hoe harder je fietst, hoe harder de dynamo ronddraait, hoe meer elektriciteit en hoe feller een fietslampje brandt.

superdynamo
Een elektriciteitscentrale gebruikt een soort superdynamo.

Nou kun je op verschillende manieren iets laten ronddraaien. Als je een fluitketel water laat koken, komt er stoom uit de opening omhoog. Als je een windmolentje in die stoom zou houden gaat het molentje draaien (niet echt doen hoor: stoom is heet!). Je gebruikt het gas om water te koken en het kokende water om iets te laten draaien. Een elektriciteitscentrale doet hetzelfde en gebruikt hiervoor gas, steenkool of olie. Het vervelende is, dat het verbranden van steenkool of olie slecht is voor het milieu.

zonnecellen
Met zonnecellen kun je op een hele andere manier elektriciteit maken. Je gebruikt hierbij de energie van de zon. Zodra er zonlicht op een zonnecel valt, kan de zonnecel elektriciteit afgeven. Om te begrijpen hoe dat werkt, moet je eerst iets van elektriciteit afweten.

elektronen
In alles om je heen zitten hele kleine dingetjes die je elektronen noemt. Ze zitten in hout, in plastic, in de lucht, maar ook in zilver, aluminium of koper. Deze piepkleine elektronen kunnen dwars door het materiaal heen bewegen. Ze kunnen ook van het ene materiaal naar het andere materiaal 'overstappen'. In een draadje metaal kunnen de elektronen makkelijk bewegen maar in plastic niet. Daarin blijven de elektronen allemaal op hun plek zitten.

elektriciteit
Als elektronen door een snoertje heen gaan, zeg je dat er elektriciteit door het snoertje gaat. Als er elektriciteit door een apparaatje gaat, zal het apparaat gaan werken. Een lamp gaat branden of een motortje gaat draaien.

Elektriciteit gaat niet door plastic. Daarom wordt de buitenkant van snoertjes en stekkers juist van plastic gemaakt. In een snoertje zit een koperdraadje, daar gaat de stroom heel gemakkelijk doorheen.

zonlicht en elektronen
Je kunt een motortje op een zonnecel aansluiten. Een motortje heeft twee snoertjes waarmee je het kunt aansluiten. Het ene snoertje moet de bovenkant van de zonnecel aanraken. Het andere snoertje moet tegen de onderkant gehouden worden.

Zodra er een lichtstraaltje op de blauwe bovenkant van de zonnecel valt, komen er elektronen 'los' te zitten, ze gaan bewegen. Waarheen? De elektronen zouden 't liefst weer terug naar hun oude plekje willen, maar de zonnecel zit zo in elkaar dat dát niet kan. De elektronen kunnen wel buitenom weer terug. Via een snoertje dus. Ze gaan vanaf de bovenkant van de zonnecel eerst door de snoertjes van de motor. En dan via de onderkant van de zonnecel komen ze terug.

Omdat er dan elektriciteit door 't motortje gaat, zal het motortje gaan draaien!

wanneer zijn zonnecellen handig?
De elektriciteit die je thuis uit het stopcontact gebruikt, is gemaakt in een elektriciteitscentrale. Deze elektriciteit komt via leidingen die onder de grond lopen, het huis binnen. Soms heb je buiten ergens elektriciteit nodig, bijvoorbeeld in een weiland. Daar is geen stopcontact en dan is het heel handig als je een zonnepaneel in de buurt hebt. Elektriciteit uit zonnecellen is handig voor:

• een drinkwaterpomp voor de koeien in een weiland
• een lichtboei op zee
• verlichting op een afgelegen camping
• een praatpaal langs de snelweg
• op een (zeil)boot
• een horloge, een rekenmachientje
• een satelliet in de ruimte

een zonnepaneel op het dak
Zonnepanelen moeten zoveel mogelijk licht opvangen. Een zonnepaneel op de noordkant van een dak vangt maar weinig zonlicht op. Daarom wordt een paneel naar het zuiden toe gericht. Meestal vallen zonnestralen schuin op de aarde. Zonnepanelen vangen daarom meer licht op een schuin dak dan op een plat dak.

In Nederland worden steeds meer zonnecellen gebruikt. In 1999 werd met zonnepanelen zoveel elektriciteit gemaakt dat ongeveer 2000 huisgezinnen daar voldoende aan hadden.

Het maken van zonnecellen kost veel energie. Pas na ongeveer zes jaar heeft een zonnecel net zoveel energie opgeleverd, als nodig was voor het maken van de zonnecel. Gelukkig gaat een zonnecel meer dan twintig jaar mee.

nog meer schone energie
Er zijn nog meer technieken om schone energie te krijgen.

• Windmolens werken net zoals je fietsverlichting. De wind draait de wieken rond. Bovenin de molen zit een grote dynamo die dit draaien gebruikt om elektriciteit te maken. Je kunt molens ook aandrijven met water, door een waterrad in een rivier te zetten.
• Een zwarte waterslang wordt in de zon na een tijdje heel erg warm. Je kunt zonnewarmte gebruiken om water te verwarmen.

Zoek je nog meer informatie, kijk dan eens bij:
www.duurzame-energie.nl
www.zon-pv.nl/techniek/home.html
www.kennislink.nl

Wil je zelf elektriciteit met een zonnecel opwekken? Tijdens veel Technika 10-cursussen wordt met zonnecellen gewerkt. Hier kun je informeren of er bij jou in de buurt Technika 10-cursussen worden gegeven.

Wil je zelf iets met zonnecellen maken? Bij Opitec kun je materiaal bestellen. Geef de zoekopdracht 'solarmotor' en 'zonnecel'. De solarmotor kun je direct op het zonnepaneel aansluiten.